Gürkan Ömer Karaca · Referans Uygulama

AI Finans Ekibi

Bir imalat KOBİ'sinin kapasite yatırımı kararını, gerçek bir finans departmanının işleyişiyle uçtan uca yürüten çok-rollü sistem.

Sentetik veriyle kurulmuştur. "Anadolu Gıda A.Ş." kurgusal bir şirkettir; sayfadaki hiçbir rakam gerçek bir işletmeye, müşteriye veya ekonomik tahmine ait değildir. Amaç yöntemi göstermektir.

Sorun

Tek bir finans görevini otomatikleştirmek kolaydır — rapor çekmek, veri temizlemek. Asıl iş, o görevin etrafındaki süreçtir: analizi tahmine, tahmini karara çevirmek. Bu zincir tek kişide toplandığında yavaşlar, aşamalar arasında kopar ve her yeni soruda baştan başlar.

Bu proje aynı işi rol zinciri olarak kurar. Her rol bir aşamanın sahibidir ve bir sonrakine devreder.

Karar konusu

Üç üretim hatlı, 42 bayili, aile şirketi bir gıda imalatçısı. Yıllık net satış 512 mn TL.

2027'de 4. üretim hattı kurulmalı mı? Üç seçenek var: mevcut kapasiteyi optimize etmek, yurtiçi odaklı yeni hat, ya da yeni hat + ihracat altyapısı. Karar geri dönüşü zor: makine siparişi, bina tadilatı ve teşvik belgesi süreci toplam 14 ay sürüyor.

Sistem

Worker 1
Mali Analist

Mevcut işin sağlığı: hat verimliliği, ürün bazlı kârlılık, bayi tahsilat performansı, çalışma sermayesi, borçluluk.

→ Mevcut Durum Analizi · 11 sayfa

Worker 2
Bütçe & Planlama Uzmanı

Üç senaryonun reel nakit akışı, NBD/İVO/geri ödeme, yatırım politikasının altı eşiğine karşı test, duyarlılık analizi.

→ Yatırım Fizibilitesi · 11 sayfa

Worker 3
CFO Danışmanı

Kanıtı sorgular, varsayımları zorlar, stratejik uyumu risk ve getiriyle tartar ve tek bir karara bağlar.

→ Ortaklar Kurulu Sunumu · 11 slayt

↑ her aşama arasında bir kapı: önceki çıktı yoksa sonraki worker çalışmaz ↑

Üstünde bir orkestratör var: veriyi bulur, sırayı zorlar, çıktıyı doğrular. Analizi kendisi yapmaz. Bu ayrım bozulursa sistem tek bir büyük prompt'a döner ve tekrar çalıştırılabilirliğini kaybeder.

Türkiye'ye özgü finansal metodoloji

Yurt dışı fizibilite şablonları TL yatırımlarında sistematik olarak yanlış sonuç verir. Düzeltilen noktalar:

KonuUygulanan
Reel / nominalModel reel TL'de (2026 fiyatları), Fisher denklemiyle dönüşüm. Reel akış reel oranla iskonto edilir — karıştırılması en sık yapılan hatadır.
İskonto oranıReel AOSM yıl bazında hesaplanıp ortalanır; senaryo risk primi eklenir. Kabul eşiği AOSM değil, ortakların talep ettiği asgari reel getiridir.
Enflasyon düzeltmesiVUK mük. 298/A — Yİ-ÜFE ile düzeltilmiş amortisman. Düzeltme yapılmazsa vergi kalkanının reel değeri projeksiyon sonunda neredeyse sıfırlanır.
Yatırım teşvik belgesiKDV istisnası, gümrük muafiyeti, yatırıma katkı tutarı (kademeli kullanım), SGK işveren payı desteği.
Çalışma sermayesiBayi tahsilat vadesinden türeyen ek ÇS yatırım tutarına dahil edilir. Edilmezse geri ödeme süresi ciddi biçimde iyi görünür.
Kur riskiİhracat senaryosunda EUR gelir / TL maliyet uyumsuzluğu için iskonto oranına +2,0 puan prim.

Sistemi güvenilir kılan iki tasarım kararı

1 · Hesaplama koda sabitlendi, prompt'a bırakılmadı

NBD, İVO, geri ödeme ve enflasyon düzeltmesi tek bir ortak kütüphanede tanımlıdır. Worker'lar kendi hesabını yapmaz. Aynı veri her çalıştırmada aynı sayıyı üretir — iki ardışık koşuda 1.404 sayısal hücrenin tamamı birebir aynı çıkmıştır. Aksi halde sunumdaki sayı ile eki tutmaz.

2 · Kararı kod vermiyor

Sunum üreticisi kanıtı dizer ama karar slaytını doldurmaz; kararı ayrı bir karar dosyasından okur. O dosyayı CFO Danışmanı rolü çalışma anında yazar. Rol karar verici olmalı, hesap makinesi değil.

Üretici, ölçülemeyen şart içeren kararı reddeder: bir şartın "ne", "kim" veya "ne zaman" alanı boşsa sunum üretilmez. "Dikkatli olunsun" bir şart değildir.

Sonuç: sistemin verdiği karar

Sunumun karar slaytı: ŞARTLI ONAY, S2 senaryosu, toplam yatırım 153,7 mn TL, reel NBD 104,4 mn TL, reel İVO %20,6, iskontolu geri ödeme 5,5 yıl
Ortaklar Kurulu Sunumu, slayt 2. Karar çerçevesinin birinci kuralı: soru birinci slaytta, cevap ikinci slaytta.

Politika testi — üç senaryonun üçü de aynı eşikte kalıyor

KodTestS1S2S3
E1Reel NBD > 031,2 mn104,4 mn36,9 mn
E2Reel İVO ≥ %12%18,0%20,6%12,1
E3İskontolu geri ödeme ≤ 4,0 yıl6,0 yıl5,5 yıl6,6 yıl
E4Kârlılık endeksi ≥ 1,201,92x2,08x1,29x
E5Yatırım sonrası Net Borç/FAVÖK ≤ 2,50x1,14x1,29x1,50x
E6100 mn TL üzeri → teşvik belgesiVarVar

Kaynak: 02_Yatirim_Fizibilitesi.xlsx → Politika_Testi sayfası, sayfa düzeni web için yeniden çizilmiştir.

Bu, sistemin ürettiği gerçek sonuçtur — senaryolar bu çıksın diye ayarlanmamıştır. Ve asıl bulgu burada: üç senaryonun üçü de geri ödeme eşiğinde kalıyor, sebebi hepsinde aynı — 106 günlük nakit dönüşüm süresi. Sorun yatırımın kendisi değil, tahsilat disiplini.

Gerilim slaytı: politika eşiği ihlalinin açıklaması ve CFO'nun yargısı
Slayt 5 — gerilim slaytı. Politika eşiği ihlali gizlenmez; büyüklüğüyle birlikte gösterilir ve bir yargıya bağlanır. Ortaklar Kurulu'nun asıl işi bu tür kararları vermektir.
Şartlar slaytı: altı şartın ne, kim ve ne zaman kolonlarıyla tablosu
Slayt 9 — şartlar. Her şart ölçülebilir bir koşul, tek bir sorumlu ve bir kontrol tarihi taşır. Üçünden biri eksikse sunum üretilmez.

Kanıt izleme

Sunumdaki her sayı, hangi çalışma kitabının hangi sayfasından geldiğini taşır. Kaynağı gösterilemeyen sayı sunuma girmez — çünkü toplantı odasında "bu rakam nereden geliyor?" sorusu her zaman gelir.

Kanıt izleme slaytı: her bilginin kaynak dosyası ve sayfası
Slayt 11 — kanıt izleme tablosu.

Veri kaynağından bağımsızlık

Worker'lar Airtable'ı, Notion'ı veya Excel'i bilmez; yalnızca sabit bir veri sözleşmesini bilir. Kaynak değiştiğinde yalnızca keşif katmanı değişir — metodoloji belgelerine, hesaplama koduna ve rapor üreticilerine dokunulmaz.

Kaynak sistemde bir alan adı değişirse akış durur ve söyler. Eksik alan varsayılan değerle doldurulmaz. Sessizce üretilen boş rapor, bu tür sistemlerdeki en tehlikeli hatadır: kimse fark etmez ve karar yanlış sayıyla alınır.

Sıradaki aşama: aynı sistemin veriyi Airtable, Google Sheets ve Notion'dan okuması. Worker'larda değişiklik gerekmiyor.

Kapsam

Roller

3

+ orkestratör

Çıktı

33

sayfa ve slayt

Determinizm

1.404

hücre, sapma yok

Bağımlılık

2

openpyxl, python-pptx

NBD ve İVO dahil tüm finansal hesaplar elle yazıldı; sürüm sabitleme gerektiren bir finans paketi kullanılmadı.